Proust. Biografia

Nieważne, jak osobliwe mogło być życie Prousta, ponieważ zostało przekształcone, taką miał przynajmniej nadzieję, w promienną wizję, jaką przedstawił w swym dziele. Niemniej jednak intensywnie intymny (jeśli nie zawsze osobisty) charakter powieści Prousta czyni go coraz bardziej popularnym w naszym wieku pamiętników. Podczas gdy inni moderniści (Stein, Joyce, Pound) odrzucali wyznanie na rzecz formalnego eksperymentu, Proust był literackim cyklopem, bytem z pojedynczym, wielkim „ja” w centrum swej świadomości (nieważne, że jedynie od czasu do czasu narratorem mówiącym w pierwszej osobie jest dosłownie Marcel Proust). Każda strona Prousta to transkrypcja myślącego umysłu — nie bezładny strumień świadomości Molly Bloom czy Stefana Dedalusa, każda dramatyczna postać ukazana jest ze swym unikalnym słownictwem i indywidualnym zakresem zajęć, w formie całkowicie zestrojonych, nieprzerwanych i zdyscyplinowanych przemyśleń jednego umysłu, jednego głosu: suwerennego intelektu.

***

Proust może być bardziej przystępny czytelnikom dzisiaj aniżeli w przeszłości, ponieważ w miarę jak jego życie cofa się w czasie i historia jego epoki traci ostrość, jest czytany bardziej jak bajkopisarz niż kronikarz, raczej jako mitotwórca aniżeli ktoś wygłaszający mowę pożegnalną dla belle epoque . W tym nowym rozdaniu, Proust wyłania się jako najwyższy symfonista ducha. My już nie liczymy się z jego rozrachunkami z rzeczywistością, którą znamy. Zamiast tego, jego bajeczki o kastach i żądzach, cnotach rodzinnych i społecznych przywarach, atakach zazdrości i pocieszeniu uzyskanemu dzięki sztuce czytamy nie jako raporty, ale jako bajki. On jest naszą Szeherezadą.

***

Proust może mów...