W skrócie
- Dobry mail z AI zaczyna się od opisu: kto pisze, do kogo, po co i czego oczekuje.
- Model daje szkic, a nie gotowe pismo, dlatego każdą datę, kwotę i nazwę sprawdzasz sam.
- Krótki mail z jedną prośbą zwykle działa lepiej niż długi wywód z pięcioma żądaniami naraz.
- Przed wysyłką przejdź listę kontrolną i usuń wszystko, czego nie chcesz zdradzić, na przykład numery dokumentów czy kont.
- Mail nadal powinien brzmieć jak Ty, dlatego dopisz szczegóły, które znasz tylko Ty.
Czym jest szkic z AI i po co traktować go jak propozycję
Duży model językowy, czyli program, który układa tekst słowo po słowie, zna wzorce z ogromnej liczby tekstów. Dzięki temu dobrze radzi sobie z grzeczną formą, strukturą pisma i doborem zwrotów. Nie zna jednak Twojej sprawy: nie widział paragonu, nie wie, kiedy rozmawiałeś z obsługą i jaki regulamin obowiązuje w danym sklepie.
Porównaj to z kucharzem, któremu dajesz ogólny przepis na zupę. Nie widział Twojej lodówki, więc danie może wyjść smaczne, ale czy pasuje do Twoich produktów, sprawdzisz tylko Ty. Szkic z AI działa podobnie. Traktuj go jak propozycję od asystenta, a nie jak gotowe pismo od prawnika.
Zanim otworzysz czat: zbierz fakty na kartce
Najczęstszy błąd to pisanie do AI z głowy, w trzech zdaniach, a potem dziwienie się, że mail wyszedł ogólnie. Zanim zaczniesz, zapisz to, co naprawdę się wydarzyło. Pomyśl o wizycie u hydraulika: im dokładniej opiszesz, gdzie cieknie i od kiedy, tym szybciej dostaniesz dobrą diagnozę.
Zapisz w notatkach poniższe elementy. Nie musisz pisać długo, wystarczą hasła.
- Kto pisze i w jakim charakterze: klient, pracownik, rodzic, właściciel firmy.
- Do kogo pisze: dział obsługi sklepu, urząd gminy, dział kadr, szkoła, zarządca budynku.
- Data i miejsce zdarzenia, numer zamówienia, numer sprawy albo wniosku, jeśli istnieje.
- Co dokładnie się stało, w dwóch lub trzech zdaniach, bez emocji.
- Co już zrobiłeś: telefon, wcześniejszy mail, wizyta, rozmowa z kierownikiem.
- Czego oczekujesz: naprawy, zwrotu, odpowiedzi, decyzji albo konkretnego terminu.
- Jakie załączniki masz pod ręką: zdjęcia, paragon, potwierdzenie zamówienia.
Jak opisać AI sytuację, adresata i cel
Dobry prompt do maila składa się z trzech części. Pierwsza to sytuacja: co się stało, kiedy i co już zrobiłeś. Druga to adresat, bo mail do sklepu brzmi inaczej niż pismo do urzędu, a jeszcze inaczej wiadomość do szefa albo do wynajmującego mieszkanie. Trzecia to cel, czyli jedna konkretna prośba i termin, w którym chcesz odpowiedzi.
Dopisz też ton: formalny, uprzejmy albo stanowczy, ale bez agresji. Podaj długość, na przykład do dziesięciu zdań. Możesz od razu napisać, czego nie chcesz, na przykład przeprosin za coś, czego nie zrobiłeś.
Przykładowy prompt, z datami wymyślonymi na potrzeby poradnika: Napisz krótki mail reklamacyjny do sklepu internetowego. Kupiłem ekspres do kawy 3 października, numer zamówienia podam poniżej. Po kilku dniach od rozpakowania przestał się grzać. Dzwoniłem 6 października, nikt nie podał mi numeru sprawy. Chcę wymiany albo zwrotu pieniędzy, odpowiedzi w ciągu 14 dni. Ton uprzejmy i stanowczy, do dziesięciu zdań, bez przeprosin z mojej strony. Podpis: imię i nazwisko.
Przykład: mail reklamacyjny od szkicu do wysyłki
Poniżej szkic, jaki może wyjść z takiego promptu. Nie jest idealny i właśnie na nim najlepiej widać, co trzeba poprawić. Dane w nawiasach uzupełniasz sam.
Dzień dobry, zakupiłem u Państwa 3 października ekspres do kawy, zamówienie nr [numer zamówienia]. Po kilku dniach od rozpakowania urządzenie przestało się grzać. Dzwoniłem 6 października, jednak nie otrzymałem numeru sprawy. Proszę o wymianę urządzenia albo zwrot kwoty zakupu. Oczekuję odpowiedzi w ciągu 14 dni na adres e-mail [adres]. Z poważaniem, [imię i nazwisko].
Co w tym szkicu jest dobre: ma datę, numer zamówienia, opis problemu i jasną prośbę. Co trzeba poprawić: „po kilku dniach” jest mało precyzyjne, więc wpisz dokładną datę pierwszego użycia. Dopisz też, czy dołączasz zdjęcia i kopię paragonu. Prośba o wymianę albo zwrot daje sprzedawcy wybór, ale zdecyduj, czego chcesz najpierw, i napisz to wprost.
Model często dodaje formułki brzmiące urzędowo, a czasem podaje numer artykułu jakiejś ustawy. Jeśli tak się stanie, sprawdź przepis w oficjalnym źródle, zanim go przepiszesz. Wymyślone paragrafy zdarzają się częściej, niż byśmy chcieli.
Jeśli kupiłeś przedmiot na allee.pl, masz 14 dni na zwrot bez podawania przyczyny, zgodnie z prawem konsumenckim. Zanim napiszesz do sprzedawcy, sprawdź w potwierdzeniu zamówienia jego dane i numer zamówienia. Ochrona Kupujących na allee.pl to osobna ścieżka, której zasady dobrze poznać przed sporem.
Jak czytać szkic jak redaktor
Przeczytaj szkic dwa razy. Za pierwszym razem sprawdzaj treść: czy wszystko zgadza się z Twoją kartką z faktami. Za drugim razem sprawdzaj ton i długość: czy brzmi jak Ty i czy adresat od razu wie, o co chodzi. Czytanie na głos pomaga wyłapać zdania, które brzmią sztucznie albo są za długie.
Dopisz jedno zdanie, które tylko Ty mógłbyś napisać, na przykład o tym, jak długo korzystasz z produktu albo dlaczego zależy Ci na terminie. Dzięki temu mail stanie się Twój, a nie tylko poprawny.
- Daty, kwoty, numery zamówień i nazwy są identyczne jak w Twoich notatkach.
- Mail ma jedną główną prośbę, a nie pięć naraz.
- Nie ma obietnic, których nie chcesz składać, na przykład że podpiszesz ugodę albo zapłacisz opłatę.
- Nie ma przeprosin za coś, czego nie zrobiłeś.
- Nie ma przepisów, paragrafów ani nazw procedur, których nie sprawdziłeś.
- Zwroty są proste i zrozumiałe, a nie wyszukane.
- Mail mieści się na jednym ekranie, najwyżej dwóch.
Dane, których nie wpisuj do AI
Narzędzie, z którego korzystasz, może przetwarzać tekst na serwerach dostawcy, a zasady zależą od usługi i ustawień konta. Zanim wkleisz cokolwiek, zadaj sobie pytanie, czy chciałbyś, żeby ten fragment znalazł się w cudzym systemie. Do napisania dobrego maila prawdziwe dane zwykle nie są potrzebne.
Zamiast danych wpisuj symbole w nawiasach, na przykład [PESEL] albo [numer konta]. Model napisze poprawny mail z takimi miejscami, a dane uzupełnisz dopiero w swojej poczcie. Zasady ochrony danych osobowych opisuje Urząd Ochrony Danych Osobowych na swojej oficjalnej stronie. W firmie w razie wątpliwości zapytaj osobę odpowiedzialną za ochronę danych.
- PESEL, numer dowodu, paszportu lub prawa jazdy oraz zdjęcia takich dokumentów.
- Numery kart płatniczych, numery kont bankowych, kody zabezpieczające, hasła i kody jednorazowe.
- Dokumentacja medyczna i szczegóły chorób.
- Dane innych osób, na przykład nazwiska sąsiadów, dzieci lub pracowników, bez ich zgody.
- Pełne skany umów, pism sądowych i decyzji z danymi osobowymi.
Sprawdzanie faktów, terminów i nazw
AI nie ma dostępu do Twojej skrzynki ani do bazy urzędu. Nawet jeśli podaje adres, godziny przyjęć albo termin, może być nieaktualny, cudzy albo po prostu wymyślony. Każdą liczbę i nazwę, którą przepisujesz do maila, sprawdzasz w oficjalnym źródle: na stronie urzędu, w regulaminie sklepu albo w potwierdzeniu zamówienia.
Prosta zasada: jeśli nie masz pewności, usuń zdanie albo poproś o źródło. Pamiętaj jednak, że źródło podane przez AI też trzeba otworzyć i sprawdzić, bo bywa, że go nie ma. Jak to robić krok po kroku, opisuję w osobnym poradniku o sprawdzaniu faktów w tekście napisanym przez AI.
Lista kontrolna przed kliknięciem „Wyślij”
Ostatni przegląd rób na spokojnie, najlepiej następnego dnia rano. Świeży wzrok wyłapuje błędy, które wieczorem umykają. Lista poniżej zajmie kilka minut, a może oszczędzić tygodni korespondencji.
Po wysłaniu zapisz datę i godzinę, a kopię wiadomości odłóż w folderze z dokumentami. Jeśli sprawa się przeciągnie, będziesz mieć dowód, kiedy i co napisałeś. Osobny poradnik o tekście jak z automatu pokaże, jak usunąć schematyczne zwroty, które zdradzają, że tekst powstał bez Twojego udziału.
- Temat maila mówi wprost, czego dotyczy, na przykład „Reklamacja zamówienia nr [numer]”.
- Adres odbiorcy sprawdzony w oficjalnym źródle, a nie tylko z podpowiedzi AI.
- Dane, daty i kwoty są zgodne z Twoimi notatkami.
- Jedna jasna prośba i termin odpowiedzi.
- Załączniki dodane i nazwane sensownie, bez dokumentów, których nie chcesz wysyłać.
- Podpis z imieniem, nazwiskiem i numerem kontaktowym, jeśli jest potrzebny.
- Zdania brzmią jak Ty, a nie jak wzorzec znaleziony w internecie.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wysłać mail napisany przez AI bez poprawek?
Nie polecam. Szkic rzadko zawiera wszystkie fakty z Twojej sprawy, a model potrafi napisać zdanie poprawne językowo, ale nieprawdziwe. Przeczytaj całość, sprawdź daty i numery oraz usuń obietnice, których nie chcesz składać.
Jakich danych nie wpisywać do AI przy pisaniu maila?
Nie wpisuj PESEL, numerów dokumentów, kart i kont, haseł, danych medycznych ani danych innych osób bez ich zgody. Zamiast tego używaj symboli w nawiasach, na przykład [numer konta], i uzupełnij je dopiero w swoim mailu.
Jak poprosić AI o krótszy i bardziej uprzejmy mail?
Dopisz do promptu konkretne wymagania: maksymalną liczbę zdań, ton uprzejmy i stanowczy oraz brak przeprosin i zwrotów urzędowych. Jeśli wynik nadal jest za długi, poproś o skrót i wskaż zdanie, które chcesz zachować.
Czy urząd albo firma pozna, że mail napisał AI?
Nie ma pewnego sposobu, żeby to stwierdzić, a detektory tekstu AI bywają zawodne. Adresatowi zależy przede wszystkim na jasnej treści i prawidłowych danych. Jeśli mail jest zgodny z faktami, odpowiada na pytanie i zawiera Twoje szczegóły, spełnia swoje zadanie.
Co zrobić, gdy AI podało przepis lub termin, którego nie mogę znaleźć?
Nie przepisuj go do maila. Sprawdź go w oficjalnym źródle, na przykład w tekście ustawy opublikowanym w Dzienniku Ustaw lub na stronie urzędu. Jeśli nie znajdziesz potwierdzenia, usuń fragment, opisz sprawę własnymi słowami i w razie wątpliwości poproś o radę osobę kompetentną.