Lilje

Lilje to lektura szkolna.
Ebook Lilje zawiera przypisy opracowane specjalnie dla uczennic i uczniów liceum i technikum.

Kiedy bohaterka tej ballady zdradza przebywającego poza domem męża, nie ma pojęcia, że stawia pierwszy krok na drodze ku przepaści. Lilje to pełna emocji opowieść o zbrodni i karze, w której na straży sprawiedliwości stają siły nadprzyrodzone.

Lilje to jedna z kilkunastu ballad, które Adam Mickiewicz zamieścił w swoim debiutanckim tomie Ballady i romanse z 1822 roku. Wydane w Wilnie Ballady i romanse uważane są za manifest polskiego romantyzmu, a datę ich ukazania się uznaje się za symboliczny początek tej epoki w polskiej sztuce i literaturze. W tomie znalazły się zarówno ballady poważne, jak i zabarwione ironicznym humorem, a także przypowiastki sentymentalne (których źródeł literackich można upatrywać w dumkach i sielankach). Często występują w nich motywy zaczerpnięte z folkloru. Tak jest w przypadku Lilji , opatrzonych przez Adama Mickiewicza podtytułem Z pieśni gminnej . Inspiracją dla ballady była ludowa pieśń Pani zabiła pana . Opowiada ona o kobiecie, która zdradza przebywającego na wojnie męża, a gdy ten wraca do domu, morduje go, obawiając się, że jej niewierność wyjdzie na jaw. Adamowi Mickiewiczowi udało się w Liljach uczynić z tej fabuły historię nie tylko poruszającą i pełną emocji, ale także głęboko metaforyczną. Utwór ma bardzo wyraziste przesłanie moralne i ukazuje metafizyczny związek między dobrem a złem. Lilje zawierają w sobie elementy historyczne, realistyczne oraz fantastyczne, łącząc je ze swobodą charakterystyczną dla romantycznej ballady.
Akcja Lilji została przez Adama Mickiewicza ulokowana w średniowieczu — dowiadujemy się, że mąż głównej bohaterki udał się na wyprawę wojenną na Kijów z królem Bolesławem (Chrobrym lub Śmiałym). Mamy tu więc do czynienia z bardzo lubianym przez romantyków zabiegiem — historycyzmem. Polega on na przeniesieniu fabuły utworu w czasy odległe autorowi. Ale choć akcja ballady rozgrywa się w średniowieczu, to jej temat jest ponadczasowy i uniwersalny. Opowiada ona o naturze zła i konsekwencjach zbrodni. W przedstawionej w Liljach historii jeden niemoralny czyn pociąga za sobą kolejne. Zaczyna się od niepanowania nad pożądaniem — bohaterka ballady zdradza męża. Następnie bojąc się ujawnienia swego postępku, morduje człowieka, któremu ślubowała miłość i wierność. A choć prześladuje ją wspomnienie dokonanego czynu i obawia się kary, nie czuje jednak skruchy i żalu. Przeraża ją nie to, co zrobiła, lecz perspektywa odkrycia przez innych jej czynu. Brak skruchy powodu...